پیمان های دسته جمعی

person

پیمان های دسته جمعی
پیمان‌های دسته جمعی کار همانطور که در اصل هفتم قانون کار جمهوری‌اسلامی‌ایران مصوب سال ۶۹ آمده است، یکی از مهمترین مواردی است که موجب بهبود شرایط تولید، حل مشکلات رفاهی‌کارگران، حل مشکلات حرفه‌ای و شغلی و توازن منافع میان کارگر و کارفرما می‌شود.
مواد ۱۴۰ تا 146 قانون کار به موضوع پیمان‌های دسته جمعی مربوط است. زمانی که ما معتقدیم حقوق کار باید به صورت حقوق حمایتی اجرا شود، در قوانین آمره باید پیش‌بینی شود، بنابراین تمامی حداقل‌های لازم باید در قوانین حقوقی پیش‌بینی شده باشد، با این حال قانون کار فعلی مواردی را در خود جای داده است که به نظر می‌رسد کامل نیست، در مواد مذکور شرایط این پیمان‌ها در آن پیش‌بینی شده است. بحث پیمان‌های دسته جمعی الزاماتی دارد که تا زمان برآورده نشدن این الزامات، امکان ورود به این پیمان‌ها وجود ندارد.  
طبق ماده140 قانون کار، پیمان دسته جمعی کار عبارت است از پیمان کتبی که به منظور تعیین شرایط کار فیمابین یک یا چند شورا از یک طرف و یک یا چند کارفرما یا نمایندگان قانونی آنها انعقاد می گردد.
ماهیت قراردادهای دسته جمعی در قانون کار نسبتا خوب توضیح داده شده است. همه مسائلی که به مقوله کار مربوط می‌شود نیازمند توافق بین دو گروه کارگر و کارفرما است. منافع این دو گروه الزاما مقابل همدیگر است. به این ترتیب برای پرهیز از تعارضات میان این دو گروه، نیاز به مذاکرات دو طرفه زیادی است، به طوری که مذاکرات دسته جمعی در این بحث مساله حایز اهمیتی است. افرادی که از جانب کارگران وارد مذاکره می‌شوند به عنوان نماینده انبوه عظیمی از کارگران مطرح هستند.
در کشورهای دیگر همچون فرانسه سندیکاهای کارگری و کارفرمایی برای تعیین مزد دور میز مذاکره می‌نشینند و پس از چانه‌زنی به رقم دستمزد می ‌رسند. دولت نقش مداخله گری ندارد و هر چه به تصویب رسید اجرا می‌کند.
در ایران ماده 141 قانون کار در ارتباط با پیمانهای دسته‌جمعی کار میگوید که این توافقات و پیمان ها، هنگامی اعتبار قانونی و قابلیت اجرایی خواهند داشت که:
‌الف - مزایایی کمتر از آن چه در قانون کار پیش‌بینی گردیده است در آن تعیین نشده باشد.
ب - با قوانین و مقررات جاری کشور و تصمیمات و مصوبات قانونی دولت مغایر نباشد.
ج - عدم تعارض موضوع یا موضوعات پیمان با بندهای الف و ب، به تایید وزارت کار و امور اجتماعی برسد.
مهم ترین ویژگی پیمانهای جمعی از این قرار است:
- این پیمان ها یک اقدام گروهی هستند که به احتمال زمینه ی احترام و تفاهم متقابل را بین طرفین ذینفع به وجود می آورند.
-پیمان نامه های جمعی یک جریان دو طرفه اند و منافع هر دو طرف را مورد توجه قرار می دهند.
-پیمان های جمعی انعطاف پذیرند و امکان ایجاد تغییرات و اصلاحات مورد لزوم را در هر زمان فراهم می کند.
-پیمان نامه های جمعی وسیله ای برای نشان دادن قدرت طبقه کارگر در مقابل دولت و کارفرمایان هستند و از این رو برد سیاسی نیز دارند.
درون پیمان جمعی موضوعاتی وجود دارد اهم از موضوعاتی همچون :
-شناسایی اتحادیه به عنوان ارگان صالح برای عقد پیمان جمعی            
-تضمین حداقل درآمد برای کارکنان
 -تعیین میزان مزد شامل تمام انواع وجوه پرداختی از قبیل مزد ثابت ، کارمزد و پاداش اضافه تولید
-تعیین درصد افزایش مزد متناسب با افزایش هزینه زندگی
-تعیین میزان توانایی پرداخت موسسه به ازای ظرفیت مالی آن
-تعیین ساعات استراحت و مرخصیها و تعطیلات و ...
دو شرط در این پیمانهای جمعی وجود دارد :
شرط اول :
شرط اول این است که سازمانهای هردو طرف یعنی سازمانهای کارگری و کارفرمایی از امکانات تقریبا برابر و از قدرت و نفوذ نسبتا مشابهی برخوردار باشند و بتوانند با استفاده از قدرت خود از منافع اعضاء حمایت کنند.
شرط دوم :
از دیگر شرایط لازم برای انعقاد پیمانهای جمعی موضوع شناسایی سازمانها از جانب یکدیگر است. به طور مثال اگر سازمان کارگری تشکیل شده باشد ولی کارفرمایان آنرا قبول یا به نوعی اهمیت ندهند پیمان جمعی منعقد نمی شود و دیگر نمی توان از آن پیمان انتظاری داشت.
مستند به تبصره ماده142  قانون کار
-در صورتی که هر یک از طرفین پیمان دسته‌جمعی نظر مذکور را نپذیرد می‌تواند ظرف مدت ده روز از تاریخ اعلام نظر هیات تشخیص (‌موضوع ماده ۱۵۸) به هیات حل اختلاف مندرج در فصل نهم این قانون مراجعه و تقاضای رسیدگی و صدور رای نماید.
هیات حل اختلاف پس از دریافت تقاضا فوراً به موضوع اختلاف در پیمان دسته جمعی رسیدگی و رای خود را نسبت به پیمان دسته‌جمعی کار اعلام‌ می‌کند.
دیگر مواد قانون کار نیز موارد قابل ملاحظه ای در مورد پیمان های دسته جمعی مطرح میکنند:
ماده ۱۴۳-در صورتی که پیشنهادات هیات حل اختلاف ظرف سه روز مورد قبول طرفین واقع نشود رییس اداره کار و امور اجتماعی موظف است‌ بلافاصله گزارش امر را، جهت اتخاذ تصمیم لازم، به وزارت کار و امور اجتماعی اطلاع دهد. در صورت لزوم هیات وزیران می‌تواند مادام که اختلاف‌ ادامه دارد، کارگاه را به هر نحوی که مقتضی بداند به حساب کارفرما اداره نماید.
ماده ۱۴۴-در پیمان‌های دسته‌جمعی کار که برای مدت معینی منعقد می‌گردد، هیچ یک از طرفین نمی‌تواند به تنهایی قبل از پایان مدت، درخواست‌ تغییر آن را بنماید، مگر آن که شرایط استثنایی به تشخیص وزارت کار و امور اجتماعی این تغییر را ایجاب کند.
ماده ۱۴۵-فوت کارفرما و یا تغییر مالکیت از وی، در اجرای پیمان دسته‌جمعی کار موثر نمی‌باشد و چنانچه کار استمرار داشته باشد، کارفرمای‌جدید قائم مقام کارفرمای قدیم محسوب خواهد شد.
ماده ۱۴۶-در کلیه قراردادهای انفرادی کار، که کارفرما قبل از انعقاد پیمان دسته جمعی کار منعقد ساخته و یا پس از آن منعقد می‌نماید، مقررات‌پیمان دسته‌جمعی لازم‌الاتباع است، مگر در مواردی که قراردادهای انفرادی از لحاظ مزد دارای مزایایی بیشتر از پیمان دسته جمعی باشند.


 گروه وکلای اتحاد