حمایت از رازهای تجاری الکترونیک

person

در دنیای جوان فناوری ، ابعاد مختلفی در زندگی بشر رخ میگشاید ، از اجتماعی و فرهنگی گرفته ، تا حقوقی و اقتصادی و غیره. باوجود چنین جهانی که با رایانه و اینترنت پیوندی ناگسستنی دارد ، اطلاعات باارزش ترین منبع اقتصادی و به قول عده ای ، واحد پول امروز جهان است. با قدرتی که امروز حکومتها از نیروی اطلاعات به دست می آورند و شرایط اقتصادی خود را بر این پایه تحکیم میبخشند ، حمایت از این وجه ، به بالاترین سطح اهمیت خود میرسد. به این ترتیب با وجود ارزشی که امروز ، اطلاعات در سراسرجهان نامحدود صفر و یک کسب کرده است ، اندیشه حمایت از رازهای تجاری الکترونیک در حالی که میتواند مرزهای اقتصادی و رقابتی را جابه جا کند ، اهمیتی مضاعف یافته است. درواقع باید گفت ، اسرار تجاری جزء لاینفک دارایی ها و سرمایه تاجر به حساب می آید و حمایت و محافظت از این حریم در واقع محافظت از صنعت و تجارت او است و هرگونه ناتوانی که در حوزه تجارت الکترونیک رخ میدهد ، میتواند به نحوی جدی آسیب رسان به شرایط تجاری و کسب و کار تاجران و فعالان عرصه تجارت الکترونیک باشد. هرچند این حمایت در دنیای بدون مرز اینترنت ، چالشی بغرنج است و به هرطریق در آن میتوان خللی ، به این شاخه ی شکننده از مالکیت فکری ، وارد آورد.

با این توصیف شاخه ای از حقوق مالکیت فکری در چارچوب تجارت الکترونیک ایجاد شده بنام «اسرار تجاری در محیط تجاری» که قلم قانونگذاران را برای حمایت از این حیطه به وضع قواعد حقوقی و قوانین خاص سوق داده است. هرچند علی الحساب با وجود خلاء هایی که در ادبیات حقوقی ما وجود دارد ، قادر به یک حمایت همه جانبه نخواهد بود. در مسیر این رشته ی نوظهور تمام زیرشاخه های تجارت و شیوه های سنتی و الکترونیک آن ، مورد توجه قرار میگیرد . البته که جایگاه و ضرورت این رشته در تجارت الکترونیک به نحوی ویژه تر حائز اهمیت خواهد بود. این جایگاه ویژه به دلایل زیادی برای تجارت الکترونیک کسب شده است که از آن میان میتوان به جهانی شدن و توسعه فناوری ،سرمایه گذاری های سنگین کشورها در این امر ، رشد بی وقفه تکنولوژی ، سهولت دسترسی و افشای اسرار تجاری و هزینه های سنگین کشف و تعقیب مجرم ، اشاره داشت. در واقع حمایت از اسرارتجارت الکترونیک ، متداول ترین نوع حمایت از کسب و کارهای الکترونیک میباشد. با این وجود در میان دسته های مالکیت فکری کمتر مورد عنایت قرار میگیرد که دلیل آن را میتوان عدم ثبت دولتی رازهای تجاری توسط تاجر و ثانیاً محرمانه باقی ماندن منازعات ناشی از افشای اسرار تجاری الکترونیک ، دانست. امروزه خطر وجود ایمیل های جعلی و مخربی که امکان دستیابی به اطلاعات سیستماتیک یک تاجر را در عرصه ی الکترونیک و همچنین سرقت و سوءاستفاده از آن ها را پیدا میکند ، از حوادثی است که مبتلابه دنیای فناوری است و لزوم توجه به حمایت از رازهای تجاری هرکسی را دوچندان میکند. هرچند باوجود درصد بالای این اهمیت ، ضابطه و رویکرد مناسب برای مقابله یا جلوگیری از آن در دست دولت ها نیست.

برای مقابله با این هجوم از چالش هایی که در فضای تبادل اطلاعات ، در جهت حمایت و محافظت از اسرار تجاری الکترونیک وجود دارد ، ابزارهای قهرآمیزی که دارای ضمانت اجراهای موثر و بالتبع بازدارندگی کافی باشد ، نیاز هست. اما حتی وجود چنین ابزارهای کیفرمآبی به دلیل تنوع شیوه های سوءاستفاده از اسرار تجاری در سایبر و احتمال پایین امکان شناسایی نقض کننده حق در دایره گسترده جغرافیایی ، اثربخشی لازم را از سیاست های کیفری گرفته است. در چنین شرایطی قبل از اینکه به اهرم های کیفری بتوان توسل جست ، راه های پیشگیری از وقوع جرم بر مبناهای علمی و فنی پیش پا قرار میگیرد. تا به این ترتیب تا حد امکان مانع از افشا یا به سرقت رفتن این اطلاعات اساسی شویم. پس از این مرحله به رویکرد دوم ، یعنی اتخاذ تدابیر کیفری روی می آوریم تا بدین وسیله در روند بازدارندگی و پیشگیری از تکرار جرم موفق عمل شود . تصویب قانون تجارت الکترونیک و قانون جرایم رایانه ای ، حمایتی لازم و نه کافی از فعال تجارت الکترونیک است. چرا که باوجود مواد متعدد کیفری و مدنی ، این قوانین در اجرا چندان موفق ظاهر نمی شوند. دلایلی از قبیل دشواری جمع آوری ادله ی الکترونیکی و سختی پیگیری در خارج از مرزهای کشور و عدم هماهنگی بین قوانین دولتها برای پیگیری این مجرمان ، تنها بخشی از دلایل عدم توفیق این مسئولیت های کیفری یا مدنی است. با این مقدمه ، اسرار تجاری الکترونیک را از منظر قانون تجارت الکترونیک ، تعریف میکنیم : ماده 65 - اسرار تجاری الکترونیکی «‌داده پیام»ی است که شامل اطلاعات،‌فرمولها، الگوها، نرم‌افزارها و برنامه‌ها، ابزار و روشها، تکنیک‌ها و فرایندها، تألیفات منتشر‌نشده، روشهای انجام تجارت و داد و ستد، فنون، نقشه‌ها و فراگردها، اطلاعات مالی،‌ فهرست مشتریان، طرحهای تجاری و امثال اینها است، که به طور مستقل دارای ارزش‌اقتصادی بوده و در دسترس عموم قرار ندارد و تلاشهای معقولانه‌ای برای حفظ و حراست‌از آنها انجام شده است. در این تعریف سه نکته حائز اهمیت وجود دارد که شاکله ی اصلی راز تجاری را تشکیل میدهد : اول اینکه اطلاعات ، در دسترس عموم قرار ندارد. دوم واجد امتیاز اقتصادی برای دارنده آن هستند سوم اینکه، به نحوی که عرفاً شایسته آن اطلاعات است، حفاظت شده باشند.

گروه وکلای اتحاد

مطالب پربازدید